Nieuws

In Zevenaar, een regio waar veel kerkgebouwen inmiddels zijn gesloten of verkocht, stond Caritas voor de uitdaging om haar opdracht opnieuw vorm te geven. Wat begon als een kritische blik op de eigen werkwijze, groeide uit tot een vernieuwde aanpak die leidde tot meer zichtbaarheid, meer samenwerking en een sterke toename van hulp aan mensen in nood. Lees hoe Caritas De Liemers (Zevenaar) zichzelf opnieuw heeft uitgevonden.

“Caritas vindt zichzelf opnieuw uit”

De Willibrordparochie, ontstaan door een fusie in 2018, is gelegen in Zuid-Gelderland. Het gebied omvat Zevenaar, Duiven, Westervoort en Angerlo-Doesburg en een negental kleinere plaatsen: Babberich, Groessen, Herwen & Aerdt, Lathem-Giesbeek, Lobith-Tolkamer, Loo, Oud Zevenaar, Pannerden en Spijk. Samen dertien geloofsgemeenschappen.

Er is één kerk regelmatig in gebruik: de Andreaskerk in Zevenaar, die meteen Liturgisch Centrum is. De andere kerken zijn verkocht of staan te koop. Op een aantal plekken buiten Zevenaar zijn er bijeenkomsten en vieringen.

Op het werkterrein van Caritas zijn er twaalf lokale werkgroepen actief met samen veertig vrijwilligers. De leeftijd is gemiddeld 60-plus.

Caritas in beeld

Bij een ontmoeting met het Caritasbestuur kwam men er rond voor uit dat de werkzaamheden al jaren steeds meer in het slop raakten. Van de tachtigduizend jaarlijks besteedbare euro’s werd te weinig uitgegeven. Er waren weinig individuele aanvragen.

In de praktijk werd vooral een groot aantal organisaties uit de regio gesteund. Enkele daarvan, zoals Voedselbanken, Kledingbanken, de Stichting Noodverband (voor onverzekerde medische kosten via de huisartsen in Zevenaar), SchuldHulpMaatje in Doesburg, Westervoort, Duiven en Zevenaar en het Fiets Repair Café in Westervoort, hebben duidelijk noodhulp tot taak. Bijzonder is ook het project dat zorgt voor kasten op scholen in De Liemers met hygiëneproducten voor meisjes. Andere projecten, meer gelieerd aan de geloofsgemeenschappen, zijn gericht op ontmoeting en het bestrijden van eenzaamheid. Zinvol, en bijdragend aan gemeenschapsopbouw. Maar geen diaconie, en dus geen speerpunt voor Caritas. Al langer wil het bestuur deze laatstgenoemde subsidies afbouwen. Dat gaat nu echt gebeuren. Zo komt er ongeveer tienduizend euro extra vrij voor armoedebestrijding.

Een belangrijke inspiratiebron daarbij vormen de diaconale projecten en de persoon van diaken Adri van Zundert. Deze is onlangs met emeritaat gegaan en blijft adviseur van Caritas. Adri heeft laten zien dat er veel mogelijk is als er vanuit de parochie een levend contact met de samenleving is. Binnen dat contact ontstaan goede en creatieve ideeën. Er hoeven maar een paar kartrekkers te zijn, die de juiste contacten leggen, fondsen weten aan te boren en concreet aan de slag gaan.

Caritas in ombouw

De laatste twee jaar kwam er een kentering bij Caritas. Het bestuur, onder leiding van een nieuwe voorzitter, Ans Besseling, greep het geplande diaconaal werkbezoek van de aartsbisschop, op 24 november 2023 in Doesburg, aan om een symposium te organiseren. Doel daarvan was dat caritasvrijwilligers en hulpverleners op het terrein van de armoedebestrijding elkaar zouden ontmoeten in een programma met een gedegen opzet. Dat lukte. Besseling bracht haar organisatietalent en haar passie voor verbinding mee vanuit haar voormalige baan als bedrijfskundige in de gezondheidszorg. De mede onder haar bezielende leiding georganiseerde ontmoeting was dermate geslaagd dat er een nieuw elan ontstond in het bestuur. Duidelijk werd hoe belangrijk het is om jezelf als Caritas steeds opnieuw actief op de kaart te zetten in de kringen van hulpverleners, ambtenaren en vrijwilligersorganisaties die werkzaam zijn op het terrein van armoedebestrijding. Het Caritasbestuur heeft te maken met een drietal burgerlijke gemeenten: Doesburg, Westervoort en Zevenaar. Historisch is de band van het bestuur Parochiële Caritas Instelling (PCI) het sterkst met de Gemeente Zevenaar, mede door het grotere aantal katholieken daar. Het armoedeplatform in Zevenaar functioneerde slecht. De Gemeente wilde meer werk maken van het armoedebeleid, in samenwerking met de beroeps- en vrijwilligersorganisaties. De PCI greep de uitdaging aan en organiseerde op kosten van de Gemeente op 1 november 2024 in de Turmac Kultuurfabriek in Zevenaar een groot symposium. Daar kwamen maar liefst 120 mensen op af.

Caritas in de praktijk

De beide geslaagde ontmoetingen met mensen uit het bredere werkveld legden de Caritas geen windeieren. Door de grotere naamsbekendheid en het toegenomen vertrouwen steeg het aantal individuele aanvragen in 2024 tot 240. De meeste aanvragen kwamen uit Zevenaar. Hulpverleners en ambtenaren en vrijwilligers van particuliere organisaties adviseren mensen in nood om zelf een beroep te doen op Caritas als er sprake is van acute nood. Voor het lenigen daarvan is er vaak binnen de eigen geledingen geen potje, en zeker niet op korte termijn. Gelukkig is er dan Caritas! Daar wordt je snel geholpen met praktische zaken.

De grootste armoede binnen het werkgebied is te vinden in Westervoort, dat tegen Arnhem aanligt. Er tussendoor stroomt de IJssel, maar aan beide kanten zijn er veel uitkeringsgerechtigden en werkende armen.

Gelukkig zijn er ook veel organisaties die zich inzetten voor mensen die moeilijk rond kunnen komen. In 2012 werd in een ruimte naast het kerkgebouw van de parochie door pastoraal werkster Ria Doornbusch en anderen het Inloophuis De Herberg opgericht. Het is nu een algemene stichting actief in het sociale domein. Vanuit de parochie kan daarmee samengewerkt worden. Er is een grote groep vrijwilligers actief in diverse activiteiten van het Inloophuis. De Caritaswerkgroep in Westervoort is gestopt. Het PCI-bestuur probeert een nieuwe werkgroep op te richten, maar de katholieke gemeenschap is klein. Overwogen wordt om meer banden op te bouwen met de Diaconie van de Protestantse Gemeente. Met de caritaswerkgroep Angerlo-Doesburg is het minst contact.

Het Caritasbestuur wil ook de geloofsgemeenschappen bereiken. In elk nummer van het parochieblad wordt een pagina gevuld. Ook is de spellendoos ‘Red je het wel?’ besteld om armoede in de parochie meer bespreekbaar te maken. Overwogen wordt de kleine caritaswerkgroepen samen te brengen in drie clusters. Bijeenkomsten zouden dan ’s avonds moeten plaatsvinden zodat werkende mensen ook aan kunnen sluiten. Het oog is gericht op de toekomst.

Hans Oldenhof

 

 

Tags: caritas, In de praktijk, inspiratie