Nieuws

De regeringsplannen over de transformatie van de landbouw roepen in ons land opnieuw onrust op. Anders dan enkele jaren geleden zijn de acties van de boeren tot nu toe nog publieksvriendelijk. Maar onder boeren leeft veel onzekerheid en boosheid.

Recent was ik in Veghel te gast bij het afscheid van Wim Bens als bestuursvoorzitter van de ZLTO, de belangenorganisatie van boeren en tuinders in het zuiden. Deze boerenorganisatie is stevig geworteld in de katholiek-sociale traditie. Een belangrijke erflater is pater Gerlacus van den Elsen, norbertijn van de abdij van Berne. Hij stond in 1896 aan de wieg van de Boerenbond. Voor hem was de verheffing van de boeren het ideaal. Een belangrijk middel vormde de oprichting van coöperaties. Ik noem niet alleen de Boerenleenbank maar ook zuivelfabrieken en verzekeringen. Solidariteit, samenwerking in plaats van concurrentie en de bescherming van kleine boeren en tuinders vormden belangrijke doelstellingen.

Na de Tweede Wereldoorlog veranderde de landbouw in ons land en met name ook in Brabant, ingrijpend. Na de crisisjaren van de dertiger jaren en de oorlogsjaren leefde breed bij de beleidsmakers het verlangen naar veel, veilig en goedkoop voedsel. Ruilverkaveling, schaalvergroting en internationalisering bepaalden het beleid.

Nieuwe uitdagingen

De hoofdspreker bij het afscheid van Wim Bens was de voormalige VVD-politicus Klaas Dijkhoff. Hij sprak uitdagend over de actuele noodzaak tot verduurzaming en het terugdringen van de stikstofuitstoot. Hij riep de aanwezigen op niet te kiezen voor de korte,  maar voor de lange termijn. Goede afspraken met de overheid, milieuorganisaties en de ZLTO zijn uiteindelijk ook in het belang van de boeren.

Ook de commissaris van de Koning Adema kreeg ook het woord. Zij verheelde niet dat de boeren in Brabant en de overheid in het recente verleden regelmatig tegenover elkaar hebben gestaan. Iedereen in de provincie herinnert zich de vele boerentrekkers bij het Provinciehuis.

De meeste deskundigen beseffen dat een transitie in de landbouw noodzakelijk is. De mestproblemen zijn aanzienlijk en vormen een grote bedreiging voor de biodiversiteit, voor de kwaliteit van de natuur in het algemeen en voor schoon water. Maar de gevolgen van die omschakeling kunnen natuurlijk niet alleen bij individuele boeren worden gelegd. Schaalvergroting en internationalisering zijn na de Tweede Wereldoorlog immers collectief gewild. Een ingrijpende agrarische hervorming vraagt dan ook om royale steun van de verschillende overheden.

Inmiddels is duidelijk geworden dat de huidige regering voor de komende tien jaar een fonds van 20 miljard heeft gevormd om de veranderingen in de landbouw voor de meeste boeren dragelijk te maken. Alleen als de verschillende partijen bereid zijn om in elkaars positie te verplaatsen, kan een compromis worden bereikt.

Wortels koesteren

Als bisschop was ik dankbaar dat bij het afscheid van de bestuursvoorzitter ook de sterke katholieke wortels in beeld kwamen. Zo werd de ontmoeting van Wim Bens met paus Franciscus gememoreerd, maar ook de band met de norbertijnen en de scholingsprojecten van de Boerenbond in India.

Na afloop sprak ik meerdere bestuurders. Ik was blij te horen dat zij nieuwe aandacht voor de centrale noties van het katholieke en protestants-christelijk sociale denken belangrijk vinden. Bescherming van de waardigheid van mens én dier, onderlinge solidariteit en een verantwoorde omgang met de aarde moeten samengaan met economisch gezonde bedrijven en daardoor een goede boterham voor de boeren en tuinders.

Laten wij hopen dat de ZLTO in de toekomst blijft zoeken naar bezieling van de achterban. Iedereen, boer én burger, verlangt naar dagelijks brood. Het blijft een uitdaging te streven naar een goede verhouding tussen de materiële belangen van de boeren en de bescherming van Gods schepping.

Mgr. dr. Gerard De Korte, bisschop-referent voor Kerk en Samenleving

foto: Pixabay