Caritas in de praktijk: geloof beleven met hoofd, hart en zintuigen
“Het kerkbezoek levert bijzondere verhalen op”
TriviumMeulenbeltZorg (TMZ) is een zorgorganisatie in Twente. TMZ biedt o.a. thuiszorg, revalidatie, en verpleeghuiszorg op verschillende locaties, zoals Erve Mensman in Geesteren.
Het is een woon-zorgcomplex voor bewoners die psychogeriatrische zorg nodig hebben en voor bewoners die door lichamelijke beperkingen niet meer volledig zelfstandig kunnen wonen. In Twente is de meerderheid van de inwoners rooms-katholiek. Dit geldt ook voor de bewoners van Erve Mensman. Ongeacht hun kerk of levensbeschouwing kunnen bewoners deelnemen aan diverse activiteiten rond geloven. Geloofsbeleving door zintuiglijke ervaringen en delen van ervaringen, is er één van.
Geestelijke verzorging
Jacqueline Meupelenberg is ruim twee jaar werkzaam bij TMZ als algemeen geestelijk verzorger met een R.-K. achtergrond. Voorheen was zij meerdere jaren werkzaam als pastoraal werker bij de Heilige Pancratius Parochie in Tubbergen. Jacqueline Meupelenberg is de (mede)initiator van twee projecten die te maken hebben met het delen van geloof. Haar kennis en ervaring van en met Rooms-Katholiek Twente passen goed bij het initiëren van deze projecten. Het project ‘geloofsbeleving door zintuiglijke ervaringen en delen van ervaringen’ heeft zij in samenspraak met Lucienne Pedemors, coördinerend begeleider welzijn TMZ en Johan Brouwers (voorzitter Stichting Zes Generaties, waarover later meer) binnen Erve Mensman vorm gegeven. Opname in een zorginstelling betekent vaak dat het wekelijkse kerkbezoek in de eigen geloofsgemeenschap komt te vervallen. Een aantal keren per jaar gaan bewoners van Erve Mensman naar de Heilige Pancratius basiliek in Tubbergen, om te bidden, kaarsen aan te steken en de gebrandschilderde glas-in-lood ramen te bezichtigen.
Delen van geloof en elkaar ontmoeten
In het parochieblad ‘Kompas’ van de Heilige Pancratius Parochie uit Tubbergen schrijft Jacqueline Meupelenberg: “Het bewust ophalen van herinneringen in een kerk is een zeer waardevolle benadering bij zowel somatische als psychogeriatrische bewoners. Herinneringen aan geloof, kerkzijn, vrijwilligerswerk of het ontvangen van (kerkelijke) onderscheidingen komen naar boven en worden gedeeld”. Het geloof wordt beleefd door samen te zingen, te bidden en kaarsen te ontsteken. Dit levert betekenisvolle en soms emotionele momenten op. Behalve bidden, zingen en kaarsen ontsteken is bij het bezoek aan de Heilige Pancratius basiliek aandacht voor bijzondere glas-in-lood ramen. Johan Brouwers is voorzitter van de Stichting Zes Generaties. Hij verhaalt over de familie Nicolas, die een deel van de glas-in-lood ramen heeft ontworpen.
Zes Generaties
Op de website van de parochie in Tubbergen staat o.a. te lezen: “De kostbare gebrandschilderde glas-in-loodramen zijn vervaardigd door vijf generaties van de glazeniersfamilie Nicolas in een tijdsbestek van 126 jaar. Bij de ingebruikname van de kerk in 1897 werden in het priesterkoor al ramen geplaatst uit het atelier van Nicolas en Zonen uit Roermond. De eerste gebrandschilderde ramen in Tubbergen worden in 1897 bij de afronding van de bouw van de nieuwe kerk aangebracht”. Achter in de Basiliek is een zuil met uitgebreide informatie te vinden. De Stichting Zes Generaties bestaat sinds 2022, maar heeft tussen 1972 (datum van oprichting) en 2022 onder andere namen gefunctioneerd, omdat toen is gebleken dat zes generaties van de familie Nicolas hebben bijgedragen aan de verschillende gebrandschilderde glas-in-loodramen in de basiliek.
Kerkbezoek
Lucienne Peddemors is coördinerend begeleider welzijn bij TMZ. De afdeling Welzijn organiseert diverse activiteiten voor de bewoners van Erve Mensman. De huidige generatie bewoners van Erve Mensman is grotendeels traditioneel verbonden met de Protestantse of R.-K. kerk. Bewoners van Erve Mensman blijven gemeentelid of parochiaan. De band met de kerk blijft. Daarom organiseert de afdeling Welzijn geregeld uitstapjes naar een kerk. Vier keer per jaar bezoekt een groep bewoners de Heilige Pancratius basiliek in Tubbergen. De bezoeken gebeuren bij voorkeur in het warme seizoen. De glas-in-lood ramen komen bij licht beter tot hun recht en in de kerk is het voor de vaak kwetsbare bewoners minder koud. Vooral bij bewoners van psychogeriatrische afdelingen leidt het bezoek tot verhalen over hun verleden in de kerk. Het orgel, wierook, kaarsen en glas-in-lood ramen roepen bijzondere herinneringen op. Bewoners gaan soms ook individueel, op een duo-fiets met een vrijwilliger of met een wandelgroep naar een nabijgelegen Maria kapel of een begraafsplaats. In gezamenlijkheid dragen beide vakgroepen het project ‘geloofsbeleving door zintuiglijke ervaringen en het delen van ervaringen.’
Familie
De afdelingen Welzijn en Geestelijk Verzorging van TMZ doen graag een beroep op familie van bewoners van Erve Mensman, om mee te gaan met een bezoek aan de kerk. Het levert bijzondere verhalen en ervaringen op. Zo bleef een bewoner doorgaan met bidden nadat het bezoek aan de basiliek beëindigd was. Familieleden staan positief tegenover een bezoek aan een kerk. De moeder van Erna Hoog Venterink is één van de bewoners van Erve Mensman. Ze heeft ervaren dat de bewoners de bezoekjes aan een kerk zeer waarderen. Erna vertelt dat zij om zich in te kunnen leven in de belevingswereld van haar moeder, navraag heeft gedaan hoe het er vroeger aan toeging in de R.-K. kerk. Hoewel haar moeder zich niet altijd alles kan herinneren komt zij na een bezoek “anders” en dat laatste in positieve zin, terug.
Diaconie
‘Geloofsbeleving door zintuiglijke ervaringen en delen van ervaringen’ is een prachtig project gericht op zorg voor de naaste, dat naadloos aansluit bij de beleving van bewoners van Erve Mensman. Het is een bijzonder initiatief met diaconale kenmerken. De samenwerking tussen de kerk van Erve Mensman is een vorm van wederkerigheid, waarbij ruimte is voor zinbeleving. Erve Mensman faciliteert het bezoek en de kerk stelt zich open voor de bezoekende groep. Een voorbeeld dat navolging verdient.
Tom van Vilsteren
Op de foto van links naar rechts: Johan Brouwers, Erna Hoog Venterink, Lucienne Peddemors en Jacqueline Meupelenberg
Tags: caritas, In de praktijk, inspiratie
