Nieuws

Het Dicasterie voor Interreligieuze Dialoog te Rome organiseerde 23 en 24 juni 2026 een conferentie om de relatie, dialoog en samenwerking te bevorderen tussen rooms-katholieke christenen en de volgers van dharmische religies (Boeddhisme, Hindoeïsme, Jaïnisme en Sikhisme) in Europa. De prefect van bovengenoemd dicasterie, kardinaal George Koovakad, had mgr. Herman W. Woorts, bisschop-referent namens de Nederlandse bisschoppenconferentie voor interreligieuze dialoog, persoonlijk uitgenodigd. Hij doet hieronder verslag.

Start

De bijeenkomst vond plaats in de Pauselijke Universiteit St. Thomas Aquinas (Angelicum) te Rome. Toen de meer dan zestig deelnemers aan de conferentie samenkwamen in het Angelicum, was gelijk helder dat er een grote diversiteit aan mensen zou deelnemen. Hoewel allen in een Europees land wonen, in het bijzonder in Engeland, kwamen zij of hun ouders vooral uit een Aziatisch land, met name India en Japan. Er waren monniken, zusters, spirituele leiders (swami’s), professoren aan een universiteit van de dharmische religies en ook vertegenwoordigers van de rooms-katholieke beweging Focolare die zich inzet voor de interreligieuze dialoog. Bij de opening werd een Indiase lamp ontstoken als teken van Gods’ aanwezigheid en om Hem te vragen om wijsheid en licht.

Nostra aetate en Assisi-bijeenkomst

In de openingsspeech van kardinaal Koovakad herinnerde hij aan twee belangrijke momenten die voorafgingen aan deze conferentie. Ten eerste Nostra aetate (Latijn voor ‘In onze tijd’), de baanbrekende verklaring van het Tweede Vaticaans Concilie uit 1965, waarin staat dat de Katholieke Kerk niet afwijst wat er aan waars en heiligs is in niet-christelijke religies. Nostra aetate opende en bevorderde de weg naar respect, dialoog en broederschap met aanhangers van niet-christelijke godsdiensten, zonder afbreuk te doen aan het geloof van de Katholieke Kerk dat Jezus Christus onze enige Verlosser is, de Weg, de Waarheid en het Leven, en dat wij christenen geroepen zijn van Hem te getuigen. Een interreligieuze dialoog kan en mag pas plaatsvinden vanuit ieders eigen diepe overtuiging en in respect voor die van de ander.

Het tweede historische moment waaraan werd herinnerd was de interreligieuze bijeenkomst te Assisi, dit jaar 40 jaar geleden, op initiatief van de H. Paus Johannes Paulus II. Hij wilde de vrede bevorderen door interreligieuze dialoog en werd hierbij geïnspireerd door de H. Franciscus van Assisi die alle mensen zag als broeders en zusters, ongeacht hun geloof en cultuur. Johannes Paulus II benadrukte de onvervreemdbare waardigheid van iedere menselijke persoon. Opeenvolgende pausen zijn in dat spoor verdergegaan en ook onze huidige paus Leo XIV promoot de broederschap die bruggen bouwt tussen mensen van verschillende godsdiensten.

       

Foto’s: links kardinaal Koovakad ontvangt van een Indiase swami een sjaal als eerbetoon aan het begin van de conferentie, rechts koffiepauze in het Angelicum.

De sprekers

Voordat de sprekers ingingen op het belang van de interreligieuze dialoog en die te belichten vanuit hun eigen religie, werden zij eerst geëerd doordat hen een Indiase sjaal werd omgehangen, als teken van respect, en wel door iemand van een andere religie.  Zo was ik als bisschop gevraagd om de abt van een Boeddhistisch klooster in Rome de sjaal om te hangen, voordat hij ons toesprak. Na het omhangen van de sjaal volgde bij ieder een lichte buiging naar elkaar.

Tijdens de conferentie kwamen meerdere keren vertegenwoordigers van bovengenoemde religies aan het woord en allen benadrukten het grote belang van juist in deze tijd bruggen bouwen van broederschap en vriendschap. Heel concreet door elkaar met respect tegemoet te treden, in de ander te zien waar God werkzaam is (de een noemt dit de goddelijke vonk, de Heilige Geest en de ander het eeuwige Licht), om samen te werken aan een wereld waar vrede en gerechtigheid moeten groeien, juist nu spanningen en oorlogen, polarisatie en sterk nationalisme zo aanwezig zijn.

Wat heel duidelijk was: hoe verschillend we ook zijn in onze godsdienstige overtuigingen, onze taal en expressies – zie alleen al het verschil in de kleding die een uiting is van onze identiteit – we hebben een gemeenschappelijke verantwoordelijkheid voor deze ene wereld, Gods schepping.

Mgr. Gintaras Gusas, bisschop van Vilnius en voorzitter van de Europese bisschoppenconferentie, benadrukte – in navolging van paus Franciscus – dat vanuit het christelijk geloof dit alles één reden heeft, namelijk dat God barmhartigheid ís. En omdat God barmhartig ís, moeten wij dat ook zijn voor de ander, die mijn broeder en zuster is, zoals de Barmhartige Samaritaan deed: die ontfermde zich over iemand in nood, juist die ander behorend tot een vijandig volk.

Foto: Toespraak van Shoho Kakita, een Japanse boeddhistische monnik uit Parijs.

Diverse sprekers van de genoemde dharmische godsdiensten brachten naar voren hoe belangrijk religieuze leiders zijn om banden van vertrouwen te smeden en elkaar te steunen, zeker ook als ergens een aanslag is of een bedreiging. Benadrukt werd dat we ons moeten realiseren, dat aanhangers van onze eigen religie ergens of op meerdere plaatsen in de wereld een minderheid zijn en dat we voor elkaar moeten opkomen. Ja, alle religies hebben de plicht om op te komen voor de menselijke waardigheid van iedere persoon en ieder mens te beschermen, zo klonk het meerdere malen.

Rev. Soho Kakita, een Japanse boeddhistische monnik te Parijs, benadrukte hoezeer wij en alle leven met elkaar verbonden zijn. Hij wees erop dat compassie het dagelijks leven in alles vergezelt, dat de schepping, de dieren, de planten alle zorg vragen. Ook benoemde hij dat de zorg voor het dagelijks leven, waaronder het bereiden van een maaltijd voor een ander met alle aandacht een teken van respect is, een uitdrukking ook van nederigheid en compassie voor de ander.

Meerdere sprekers – vrouwen en mannen – benoemden dat diversiteit een rijkdom is, iets dat niet bedreigend is, maar iets om te omarmen waardoor wij kunnen groeien als mens, als samenleving, als wereld. Maar dat vraagt dat we elkaar met respect tegemoet willen treden en de waardigheid van iedere mens willen zien. Dit is ook essentieel voor de toekomst van de komende generaties.

Bij alle sprekers alsook bij degenen die vragen stelden, was overduidelijk: we willen met elkaar werken aan bruggen, aan banden van vertrouwen. We willen geen strijd en het is belangrijk dat we niet denken in ‘zij’ tegenover ‘wij’. Een vertegenwoordiger van de Sikhs bracht naar voren hoe belangrijk bij dit alles ook humor is.

 

Foto’s: hindoe moeder en dochter uit het Verenigd Koninkrijk op de andere foto met twee (bijna) naamgenoten: Harman (Sikh) uit Italië en mgr. Herman Woorts.

Persoonlijke ontmoetingen

Tussen alle toespraken door, was er ook gelegenheid om elkaar persoonlijk te ontmoeten in de kloostergang en de tuin (voorzover de hitte dat toeliet…) van het Angelicum. De mensen met een Indiase achtergrond hadden gezorgd voor Indiase zoetigheden en een lunch. Ook waren er Indiase dans en muziek. Het was voor mij persoonlijk heel mooi en inspirerend om ontmoetingen te hebben, in het bijzonder met een hindoe-monnik, een hindoe-zuster alsook met twee Sikhs. Het was heel open en vertrouwd om met hen uit te wisselen en zij waren ook oprecht geïnteresseerd in mijn geloof – vooral wie Jezus voor mij is -, in mijn roeping als priester en in mijn ambt als bisschop. Juist door deze persoonlijke ontmoetingen, die je doen ervaren hoe verbonden je kunt zijn met een ander die in eerste instantie een vreemde voor je is, maar met wie je kunt spreken van hart tot hart, vooral als je liefde ziet in de ogen en woorden van die ander. Dat heb ik nog wel het meest als verrijkend ervaren van deze conferentie.

Foto: Paus Leo XIV arriveert op het Sint-Pietersplein aan het begin van de algemene audiëntie.

Audiëntie bij paus Leo XIV

De tweede dag namen wij als groep deel aan de audiëntie bij paus Leo XIV op het Sint Pietersplein. Wij werden via een speciale poort door Vaticaanstad geleid op weg naar het bordes vóór de Sint-Pieter. Menig deelnemer had zich zo bijzonder mogelijk aangekleed, wat een zeer kleurrijk beeld gaf. Opvallend was die tweede ochtend hoe snel er al een gemakkelijke en hartelijke omgang met elkaar was. Hoewel de zon drie uur lang flink brandde op onze hoofden, was het zeer mooi daar met elkaar te zijn en ook al die andere pelgrims van over heel de wereld te zien, in het bijzonder Afrikanen die dansten. Latino’s zongen het Gloria uit de Misa Criolla, waarin uitdrukkelijk ook de herhaling te horen was: “en la tierra paz a los hombres” (en op aarde vrede aan de mensen). Het paste helemaal bij de bijzondere gelegenheid waarvoor de deelnemers van onze conferentie in Rome bijeenwaren, nu voor de audiëntie bij de paus.

In verschillende talen werden vele groepen welkom geheten en het enthousiasme toen paus Leo over het plein rondging was groot, ook bij leden van onze interreligieuze groep. Na zijn catechese over de eucharistie, het zingen van het Paternoster en zijn apostolische zegen, mochten de bisschoppen hem eerst persoonlijk begroeten. Daarna ging de paus naar de zieken en gehandicapten en vervolgens naar afzonderlijke groepen, waaronder die van onze conferentie van de interreligieuze dialoog. Als groep gingen we met hem op de foto en paus Leo voelde zich duidelijk op zijn gemak tussen al die vertegenwoordigers van andere godsdiensten. Enkelen van hen boden de paus geschenken aan, waar hij zichtbaar dankbaar voor was. Foto: paus Leo XIV kijkt naar geschenken van een hindoe en een sikh.

Nederland

In ons land werken wij als Rooms-    Katholieke Kerk – sinds Nostra Aetate – reeds vele jaren aan de interreligieuze dialoog zeker aan de relatie met het Jodendom en de Islam in ons land, maar ook met het Hindoeïsme en het Boeddhisme. Als bisschop-referent mag ik reeds enige tijd samenwerken met een beleidsmedewerker, tot voor kort drs. Berry van Oers, thans mw. drs. Marie-Heleen Lüchinger, en met de Contactraad Interreligieuze dialoog (ieder bisdom van ons land heeft hierin een vertegenwoordig(st)er). Met regelmaat ontmoeten wij leiders en andere aanhangers van verschillende godsdiensten.

Omdat ik tevens bisschop-referent ben voor Kerk en Jodendom (dit heeft een eigen referentschap, zoals ook het Vaticaan een eigen afdeling heeft voor de contacten met het Jodendom), met tot voor kort als beleidsmedewerker mw. Dr. Tineke de Lange en thans pater Augustinus Aerssens OP, ondersteund door een Begeleidingscommissie Kerk en Jodendom, zijn er ook geregeld contacten met Joodse leiders en Joodse instanties.

De dagen van de conferentie in Rome hebben mij verrijkt, persoonlijk alsook voor het beheren van het referentschap interreligieuze dialoog. Ik heb mogen ervaren hoe snel er verbinding en vertrouwen kan groeien als we er met elkaar open voor zijn en dat de ander en zijn of haar geloof of traditie een verrijking voor je kan zijn en die mij, die ons iets kan leren. Ook heeft deze conferentie, inclusief de audiëntie bij onze Heilige Vader paus Leo XIV, mij doen ervaren hoezeer ikzelf met hart en ziel rooms-katholiek ben en dankbaar dat de Heer mij geroepen heeft voor het priesterschap. Deze dagen in Rome heb ik ook ervaren als een bevestiging dat het bisschopsambt dat ik mag vervullen zowel voor mijn ‘eigen’ aartsbisdom Utrecht als voor de Nederlandse Kerkprovincie, een bijzondere dienst is aan de Kerk die geroepen is heilzaam en zegenrijk te zijn voor Gods ene wereld en aan al die mensen op deze aarde die allen geschapen zijn naar Zijn beeld en gelijkenis.

+ Herman W. Woorts, bisschop-referent voor interreligieuze dialoog

Rome/Utrecht, 25 juni 2026