“De kerk kan op verschillende wijzen worden gekarakteriseerd. Maar bij de keuze voor parochiecatechese als pastorale prioriteit past bij uitstek het beeld van de kerk als leerhuis. Hoewel de kerk natuurlijk ook een liturgische plek is (de kerk als tempel) sluit het beeld van de kerk als leerhuis (geïnspireerd op de Joodse traditie van ‘lernen’ en synagoge) het beste aan bij een vernieuwd zicht op de parochie als missionaire kerk. Immers, ook buiten de muren van de ‘tempel’ moeten mensen in contact gebracht worden met het evangelie”.

Met deze stelling eindigde Henk van Hout zijn workshop bij de presentatie van de jongste tekst van de Nederlandse bisschoppen over parochiecatechese. Van Hout is verbonden aan de Universiteit van Tilburg en als directeur van Luce onder meer verantwoordelijk voor de nascholing van beroepscatecheten binnen de theologische faculteit.

De parochiecatecheet heeft volgens het beleidsdocument van de bisschoppen de belangrijke taak om begeleider te zijn van veranderingsprocessen op het vlak van parochiecatechese. De postacademische opleiding wil catecheten daarbij vooral leren om ‘verstaansbruggen’ te helpen slaan tussen de menselijke ervaring en de christelijke traditie. De kernkwaliteit van de kerkelijke catecheet is het vermogen om de taal van de christelijke traditie en het moderne zelfbegrip van mensen met elkaar in contact te brengen. De bisschoppelijke oriëntatietekst spreekt in dit opzicht terecht van de ‘band tussen ons geloof en ons concrete leven die doorvoelt en doorleefd moet worden’.

De catecheet mag daarbij uitgaan van de pedagogiek van het verlangen. Deze leermethode is gebaseerd op het geloof dat God in iedere mens een vonk van Hemzelf gelegd heeft. Dat sluit aan bij het antwoord van Abel Hertzberg op de vraag waarom de mens religieus is: ‘omdat we naar ons wezen niet anders kunnen’. Het religieus ‘verlangen naar God’ wordt aan christelijke zijde sterk bepaald door het aloude theologische idee van de incarnatie. Dat God mens is geworden in Jezus Christus betekent ook dat God zich in mensen en in de wereld manifesteert. Hierdoor behoort het tot de taak van de catecheet het menselijk bestaan gelovig te helpen ontsluiten. Maar tegelijkertijd brengt dat de taak met zich mee om mensen in het geheim van God in te wijden (mystagogie). In die zin typeert de oriëntatietekst de parochiecatechese dan ook als een ‘permanent proces van initiatie’. Zoals een mens nooit uitgeleerd raakt (‘education permanent’), zo houdt zijn gelovige groei - in Godskennis en in Godsliefde - nooit op.

Tussen de menselijke ervaring en de geloofstraditie bestaat overigens geen perfecte lijn. Het is geen ‘gladde correlatie’ (Didier Pollefeyt). Er is niet soms alleen sprake van feitelijke ‘kortsluiting’ tussen de menselijke ervaring en de geloofstraditie, maar ook van een principiële ‘onderbreking’. In de ongemakkelijke breuk tussen vraag en antwoord komen we mogelijk God op het spoor. Het serieus nemen van de menselijke ervaring veronderstelt namelijk de kunst en de kunde om die ervaring onder kritiek te durven stellen van de traditie. In confrontatie met het christelijk erfgoed blijkt de traditie niet zomaar antwoord te geven op vele vragen, maar stelt de christelijke geloofsweg eerder vragen bij de vele antwoorden. Deze ‘beroepsconfrontatie’ die een catecheet niet uit de weg mag gaan, maakt dat de pastorale professional ook zelf bereid moet zijn het eigen geloofsverstaan en –bestaan ‘op het spel te zetten’, dat wil zeggen kritisch te laten bevragen. Hij/zij is catecheet en catechesant tegelijkertijd.

Vooral dit laatste aspect krijgt in de nascholingscursussen aan de katholieke theologische faculteit de nodige aandacht. Door middel van theoretische studie, maar vooral ook middels practica en intervisie worden cursisten gestimuleerd zich vakmatig maar ook persoonlijk te ontwikkelen zodat hij of zij op authentieke wijze het geloof kan verstaan, vertalen en doorgeven. De catecheet van de toekomst moet roldrager durven zijn, rolmodel ook: kind van zijn tijd én leerling van de traditie. De opleiding tot beroepscatecheet biedt daartoe een gezamenlijke leerschool.

De tweejarige vervolgopleiding wordt verzorgd door Luce/Centrum voor Religieuze Communicatie. De leergang vergt van pastores een dag per week en heeft in de afgelopen jaren al meer dan 50 catechetische beroepskrachten afgeleverd. Voor informatie: www.luce-crc.nl.